Tıbbi Biyokimya
Tarihçe
Kırıkkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalında, mezuniyet öncesi ve sonrası eğitim verilmektedir. Tıpta Uzmanlık eğitimlerinin yanı sıra, Tıp Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Diş Hekimliği fakültesi öğrencilerine Tıbbi biyokimya dersleri ve pratik uygulamaları verilmektedir. Anabilim dalımıza bağlı çalışan rutin biyokimyasal testlerin yapıldığı laboratuarların yanında, araştırma laboratuarları da bulunmaktadır. Bu laboratuarlarda Tıbbi Biyokimya anabilim dalı öğretim üyelerinin sorumluğunda çalışmalar yürütülmektedir.
Öğretim Üyeleri
Prof.Dr. Osman ÇAĞLAYAN
Prof.Dr. Murat KAÇMAZ
Doç.Dr. Hakan BOYUNAĞA
Araştırma Görevlileri
Araş. Gör. Dr. Mustafa ÜNLÜ
Biyokimya Laboratuvarı
Biyokimya Laboratuarı 3 araştırma laboratuarı ile hastanemiz zemin katında hizmet vermektedir. K. Ü. Tıp Fak. Süleyman Demirel Hastanesi bölümlerinde muayene ve tedavi olan hastalara acil ve rutin biyokimyasal laboratuar hizmeti verilmektedir.
Biyokimya Laboratuarında rutin biyokimya, hormon, idrar analizi, otomatik sedimantasyon ölçüm, koagülasyon, kan gazı, tam kan sayım ve elektroforez cihazları bulunmaktadır. Acil Biyokimya Laboratuarı biyokimya, kan gazı, tam kan sayımı, idrar analizi,koagülasyon ve kardiyak cihazları ile hızlı ve kesintisiz olarak 24 saat hizmet vermektedir.Laboratuarımızda çalışılan tüm testlerin günlük olarak İnternal Kalite Kontrolleri takip edilmektedir.Laboratuarımızda yılda yaklaşık 770 bin tetkik yapılmaktadır.
Rutin Biyokimya Laboratuvarı
Kanda
-ALP
-ALT
-Amilaz
-ASO
-AST
-C3
-C4
-CK
-CK-MB
-CRP
-Demir
-Demir Bağlama Kapasitesi
-Digoxin
-Direkt bilirübin
-Ferritin
-GGT
-Glukoz
-HbA1C
-HDL-C
-Ig A
-Ig G
-Ig M
-İnorganik fosfor
-Kan Gazları ve pH
-Klor
-Kolesterol
-Kreatinin
-LDH
-Magnezyum
-Potasyum
-Prokalsitonin
-Romatoid Faktör
-Sodyum
-Total bilirübin
-Total kalsiyum
-Total protein
-Trigliserit
-Üre
-Ürik asit
Hormon
-Anti TG
-Anti TPO
-Beta- HCG
-Ca. 125
-Ca. 19-9
- Ca.15-3
-CEA
-DHEAS
-Estradiol(E2)
-Folik Asit
-Free PSA
-Free T3
-Free T4
-FSH
-İnsülin
-Kortizol
-LH
-Parathormon
-Progesteron
-Prolaktin
-Total IgE
-Total PSA
-Total Testosteron
-TSH
-Vit B12
İdrarda
-Fosfor
-Kalsiyum
-Klor
-Kreatinin
-Mikroprotein
-Potasyum
-Sodyum
-Üre
-Ürik asit
Beyin-omurilik-sıvısında
-Klorür
-Mikroprotein
Hemato-Kardiyak
-NT-ProBNP
-Troponin
Koagülasyon
-D-Dimer
-Fibrinojen
-PTZ
-INR
Hematoloji Laboratuvarı
-Tam Kan Sayımı
İdrar Laboratuvarı
-İdrar stribi
Mikro Elisa Laboratuvarı
-ANA
-Androstenodion
-Anti dsDNA
-Kalsitonin
-Kemik ALP
-Osteokalsin
-Serbest testosteron
-Sex Hormon Binding Globulın
-Transglutaminaz Ig A
-Transglutaminaz Ig G
Elektroforez
-Protein Elektroforezi
-Lipid Elektroforezi
Hastalar İçin Bilgiler
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Süleyman Demirel Hastanesi Biyokimya Laboratuarı’na, poliklinik ve servislerden gelen kan, idrar ve BOS (beyin-omurilik sıvısı)örneklerinin rutin istemleri saat 15.00’a kadar, acil istemleri 24 saat kesintisiz yapılmaktadır. Biyokimya laboratuarına gelen testler istemleri ve örnekleri en kısa süre içinde çalışılmakta ve sonuçlar laboratuar sorumluları tarafından değerlendirildikten sonra onaylanıp Laboratuar Bilgisayar Sistemi aktarılır. Bu sonuçlar, isteği yapan servis veya poliklinik tarafından da izlenmektedir.
Çok özel testler dışında, Laboratuar sonuçları istem yapılan günde en geç saat 16.00’ya kadar çıkar.
Tetkik sonuçlarınızı, laboratuar bilgisayar sistemi aracılığı ile isteği yapan servis veya poliklinikten alarak doktorunuza gösterebilirsiniz.
Laboratuar bilgisayar sistemimizde yapılan tüm tetkikleriniz size özel dosya numarası altında tıbbi ahlak kurallarına uygun olarak saklanmaktadır. Yıllar süresince saklanan bu sonuçlarınızda herhangi bir hata olmaması için size ait bilgilerin doğru ve eksiksiz işlendiğine emin olunuz.
Biyokimya Testleri Öncesinde Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
Günlük biyolojik ritim, egzersiz, açlık, diyet, ilaç alınması, alkol veya sigara kullanılması gibi birçok laboratuar testlerini etkilemektedir. Kortizol, Demir, Vitamin B12, Folat, PTH ve Nötrofil sayımında günlük biyolojik değişkenlik çok belirgin olabilir Bu nedenle, özellikle bu testler için laboratuara sabah kan verilmesi önerilir.
Fiziksel aktivitenin testler üzerine kısa ve uzun vadeli etkileri izlenir. Egzersiz sonrası kısa süreli olarak Laktat, CK, AST, LDH yükselir ve koagülasyon, fibrinoliz, trombositler aktive olabilir. Egzersizin uzun süreli etkisi olarak CK, AST, LDH ile bazı seks hormonlarını yükselttiği (plazma testosteronu, androstenodion, Luteinizan Hormon) bilinmektedir. Bu nedenle tetkik için hastanemize gelmeden önce ağır ve zorlayıcı egzersizden kaçınılmalı, kan vermeden önce yarım saat kadar dinlenmiş olmanız önerilir.
Kanda glukoz, trigliserid, kolesterol ve elektrolitler (sodyum, potasyum, klor gibi) gibi testler için kan örneği 10-12 saatlik açlık sonrası alınmalıdır. Uzamış açlık değişik oranlarda bilirübin, trigliserid, glukoz düzeylerini değiştirmektedir. Bazı gıdalar kan ve idrarda test sonuçlarını etkilemektedir. Yüksek proteinli beslenme serumda üre, amonyak ve ürik asit değerlerini arttırabilmektedir. Kan lipid paneli, folat, vitamin B12, 25-OH vitamin D, osteokalsin, magnezyum, GH, PTH testleri için 12 saatlik açlık gerekmektedir.
Genel olarak tüm testler için 10-12 saatlik açlık sonrası sabah kan verilmesi laboratuarımız tarafından önerilmektedir. Test için kan vermeye gelmeden önceki gecesaat 21.00’den sonra sıvı ve katı gıda almayınız. İhtiyaç duyduğunuz miktarda su alabilirsiniz Laboratuar testlerimize bir etkisi olmayacaktır. Bu süre boyunca sigara, çay, kahveden sakınınız.
Alkol kullanımı plazma laktat, ürik asit ve trigliserid düzeylerini arttırabilmektedir. Yükselmiş HDL-C, GGT, ürik asit ve MCV değerleri kronik alkol kullanımı ile ilgili olabilmektedir.
Sigara kullananlarda karboksi hemoglobin, plazma katekolaminleri ve serum kortizolü yükselmektedir. Bu hormonlardaki değişiklikler nötrofil, monosit gibi beyaz kan hücrelerinin sayısını arttırırken, eozinofil hücre sayısını düşürürler. Kronik sigara kullanımı sonucunda, hemoglobin konsantrasyonu, eritrosit (kırmızı kan hücresi), lökosit (beyaz kan hücreler)sayıları, CEA (karsinoembriyojenik antijen) düzeyleri artış göstermektedir.
Birçok ilaç laboratuar testlerini değişik biçimlerde etkileyebilmektedir. Kullandığınız ilaçlar hakkında doktorunuzdan bilgi isteyiniz. Sizden istenen testleri kullandığınız ilaçların etkileyip etkilemediğini laboratuarımızdan öğrenerek bu konuyu doktorunuza danışınız.
Kan örneklerinin hemolizli (kırmızı kan hücrelerinin parçalanmış olması), bulanık (yüksek şilomikron düzeyi) ve ikterik (yüksek biluribin düzeyi) olması laboratuarımızda yapılan tüm testlerin ölçümünü etkileyeceğinden sonuçların bu özellikler göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kanda lipid (Kolesterol, Trigliserid, HDL-C,LDL) analizi öncesi bilmeniz gerekenler:
- Kilonun sabit olarak korunması (ani kilo değişikliklerinden kaçınılması),
- 12 saatlik açlık sonrası kan verilmesi,
- Üç gün öncesinden itibaren alkol alınmaması önerilir.
- BOS'ta istenecek tüm tetkikler için aynı anda kan örneği de gönderilmesi gerekmektedir.
İdrarda VMA (vanilmandelik asit), HVA (homovanilik asit) ve 5-HIAA (5-hidroksi indol asetik asit), idrarda metanefrin testleri öncesi bilmeniz gerekenler
Yapılan testlerden doğru sonuç elde edebilmemiz için burada belirtilenleri bütünüyle okumanız çok önemlidir.- Stres ve egzersizden (koşma vs.) kaçınılmalıdır.
- İdrarda bu testler istenmiş ise lütfen 24 saatlik idrar toplama kurallarına uyunuz.
-3 gün öncesinden itibaren ve örnek toplanma süresince aşağıda belirtilen gıdalar kullanılmamaya dikkat edilmelidir.
Alınmaması gereken yiyecek ve içecekler:
Muz, kolalı içecekler, kahve, çay, çikolata, vanilya (dondurma vs.), domates, portakal, ananas, alkollü içecekler, ananas, patlıcan, erik ve ceviz.
Birçok ilaç yapılan laboratuar sonuçlarına etki etmektedir. Bu nedenle özellikle örnek toplamaya başlamadan 3 gün öncesinden itibaren ilaç kullanılmaması önerilmektedir (Bu ilaçlar kesilmeden önce doktorunuza danışmanız gerekmektedir) Yaşamsal önemi olan ilaçların kullanımı durumunda; kullandığınız ilaçlar laboratuara bildirilmelidir
Örnek toplanması:
Örnek alma kurallarına uyarak laboratuvara örnek verilmelidir.Örnek alma kurallarına uyulmadan verilen örnek sonuçlarında hatalar olabilir.
- Doktorunuz tarafında 24 saatlik idrarda testler istemesi durumunda;
- İdrarın tam ve doğru olarak toplanmış olması
- 24 saat toplanan idrarın derhal çalışılacak laboratuara teslim edilmesi gerekmektedir.
Sonuçların güvenirliğini etkilediğinden aşağıdaki kurallara uyunuz:
Yirmidört saatlik idrar toplamaya başlamak için:
Size önerilen diyet (Beslenme şekli) varsa dikkatlice uygulayınız. Resmi tatil günlerinde 24 saatlik idrar toplamayınız. İdrar toplamak için Temiz ve kuru bir kap (3-5 Litrelik)edininiz. Deterjan, meşrubat kapları gibi, bazı maddelerin konmuş olduğu kaplar kesinlikle kullanılmamalıdır. Su için kullanılan pet şişeler en uygunudur. İdrar biriktirme sürecinde idrarı evin serin yerinde ve karanlık bir ortamda saklayınız. Topladığınız idrarı ışık geçirmeyen siyah bir poşet içinde ve bekletmeden hastaneye getiriniz.
Toplanacak idrara koruyucu madde eklenmesi gerekiyor ise lütfen laboratuardan temin ediniz.
İdrar toplama sırasında size koruyucu bir madde verildi ise:
- Bu maddeler yakıcıdır! Çocuklardan uzak tutunuz.
- Elinize temas ederse derhal bol su ile yıkayınız.
- Dikkatlice açarak, toplama kabına yavaşça boşaltınız.
- Her idrar ilavesinde tüm idrarı karıştırınız.
Birinci idrar toplama kabı dolarsa, başka idrar toplama kabına geçtiğinizde bir önceki kapta bulunan idrarın yaklaşık yarısını da bu kaba karıştırınız.
0-3 yaş çocuklarda idrar toplanması
Üretra (idrarın geldiği delik) etrafını temizleyiniz. Kan alma odasında temin edeceğiniz idrar toplama torbalarından (ağzı yapışkan kağıt ile kapalı, tek kullanımlık, steril plastik torbalar) birinin yapışkan bandını açarak üretra etrafına düzgünce yapıştırınız. Torbayı yerinden oynatmadan çocuk bezi bağlanıp, giysileri giydirilip kendini rahat hissetmesi temin edilir. Sık sık kontrol edilerek, her seferinde dolu torbadaki idrar yukarıda bahsedilen kurallar içinde temin edilen saklama kabına eklenerek yeni bir torba takılır.